Zaburzenia nerwicowe

Zaburzenia nerwicowe są szerokim pojęciem, do którego zalicza się wiele zachować np. zaburzenia lękowe pod postacią fobii. Objawiają się lękiem i wszystkimi związanymi z nim symptomami, przed różnymi konkretnymi sytuacjami i tendencją do ich unikania. Może to być lęk przed wyjściem na otwartą przestrzeń (agorafobia), lęk przed pająkami (arachnofobia), lęk przed zamkniętą przestrzenią (klaustrofobia), lęk przed wysokością, ciemnością, chorobami czy gryzoniami.

Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne

Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne (dawniej nerwica natręctw). Chorzy cierpią z powodu obsesyjnych, natrętnych myśli i lęków, które zmuszają ich do wykonywania kompulsywnych czynności, impulsów. Wiedzą, że są to czynności chorobowe i absurdalne, ale nie potrafią nad nimi zapanować i ich powstrzymać. Może to być natrętne mycie rąk spowodowane obsesyjną myślą o ich zabrudzeniu, sprawdzanie zamknięcia drzwi, wyłączenia gazu.

Zaburzenia konwersyjne i dysocjacyjne

Zaburzenia konwersyjne i dysocjacyjne (dawniej znane jako histeria). Pojęcie „histeria” używane wcześniej było jako podkreślenie teatralności zachowań chorego, ich niewspółmierności do prawdziwej sytuacji. Cechą zaburzeń konwersyjnych jest występowanie objawów chorób, na które pacjent w rzeczywistości nie cierpi. Lęk (nieuświadomiony) przekształca się w objaw, np.: porażenie kończyn, ból głowy, kula w gardle (globus histericus), napady padaczkowe. Objawami dysocjacyjnymi mogą być: zaburzenia pamięci, osłupienie.

Zaburzenia pod postacią somatyczną

Objawiają się dolegliwościami różnych narządów. Może to być tzw. nerwica serca lub żołądka. Pacjent odczuwa kołatanie serca, ma nudności, biegunki, problemy ze snem. Wszystkie te objawy są przejawami lęku.

Rodzaje nerwic

• Nerwica depresyjna (dystymia). Jest to typ depresji charakteryzujący się przewlekłym przebiegiem (trwającym kilka lat) i łagodnym nasileniem obniżenia nastroju. Towarzyszyć mogą mu inne objawy: zaburzenia snu, drażliwość, lęk, niepokój itp.
• Nerwica hipochondryczna. Istnienie tej postaci nerwicy podaje się w wątpliwość, ponieważ jako objaw występuje też w innych zaburzeniach. Czasem hipochondryczne nastawienie jest cechą osobowości.
• Neurastenia. Charakteryzuje się uczuciem ciągłego zmęczenia, męczliwością, osłabieniem, drażliwością, trudnościami w koncentracji i problemami ze snem.

Zespół Stresu Pourazowego

PTSD, czyli Zespół Stresu Pourazowego. Rozwinąć się może po krótko- lub długotrwałej sytuacji o wyjątkowo stresującym i zagrażającym charakterze. Występuje np. u ofiar gwałtów, w czasie wojny, u świadków wypadków itp. Pacjent natrętnie przypomina sobie te sytuacje we wspomnieniach, snach, wyobrażeniach na jawie, jednocześnie jest zobojętniony uczuciowo, izoluje się, unika bodźców wywołujących wspomnienia. 

To ogólna charakterystyka zaburzeń nerwicowych. Jak widać, stwierdzenie u chorego samej nerwicy jest dość generalne. Jednak często rozpoznaje się od razu już konkretny typ zaburzeń, np. fobię lub zespół stresu pourazowego. W niektórych podziałach uwzględnia się czasem także charakter społecznej sytuacji lub motywacji pacjenta. Mówi się wtedy np. o nerwicy małżeńskiej, niedzielnej, odszkodowaniowej czy pourazowej. Nie są to jednak rozpoznania sensu stricte
medyczne.

Bibliografia

Bryńska A. Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellonskiego, Kraków 2007, ISBN 83-233-2254-2
Jarema M. Psychiatria w praktyce, Medical Education, Warszawa 2011, ISBN 978-83-62510-06-1
Bilikiewicz A. Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2776-4
Olszewski J. O zaradności obezwładnionych lękiem. Osoby z nerwicowymi zaburzeniami lękowymi a stres, UMCS, Lublin 2010, ISBN 978-83-227-3122-2