Relaksacja a nerwica

Zaburzenia lękowe, dawniej określane jako nerwica, to problem sięgający gigantycznych rozmiarów. Lęk uogólniony, napady paniki czy też różnego rodzaju fobie stały się epidemią współczesnych czasów. Co zrobić, kiedy stres życia przerasta możliwości przystosowawcze człowieka? Jedną z metod radzenia sobie z nerwicą i lękiem jest relaksacja. Warto poznać najpopularniejsze techniki relaksacyjne, nawet jeśli problem zaburzeń lękowych cię nie dotyczy.

Na czym polega relaksacja?

Relaksacja jest procesem, w trakcie którego ciało i umysł człowieka rozluźniają się. Trening relaksacyjny umożliwia tym samym doświadczenie stanu głębokiego odprężenia. Pomaga to nie tylko w osiągnięciu zwykłego relaksu dla przyjemności, ale również sprzyja lepszemu radzeniu sobie ze stresem, zmniejsza objawy nerwicy i generalnie pomaga w różnego rodzaju zaburzeniach psychicznych.

Relaksacja w leczeniu nerwicy

Relaksacja jest składową różnych technik terapeutycznych, przede wszystkim behawioralnych. Za przykład posłużyć może proces desensytyzacji - umożliwia on pokonanie lęku. Pacjenta wprowadza się w stan głębokiego relaksu, a następnie za pomocą wizualizacji konfrontuje się go z sytuacją, w której może być narażony na atak paniki. Następnie znów wprowadza się pacjenta w głęboki relaks. Za pomocą regularnych treningów relaksacyjnych pacjent może stopniowo wyjść z nerwicy, gdyż jego napięcie będzie systematycznie spadać. Dzięki trenowaniu relaksacji pacjent uczy się reagować na trudne sytuacje zachowując spokój i równowagę emocjonalną, a także na bieżąco radzić sobie z napięciami poprzez ich opanowanie.

Jak osiągnąć stan relaksu?

Jest co najmniej kilka technik relaksacyjnych. Najprostszą formą relaksacji, niewymagającą udziału osób trzecich jest medytacja. W praktyce klinicznej do najczęściej stosowanych należą trening autogenny Schultza oraz trening Jacobsona.

Trening autogenny Schultza

Technika ta bazuje na autosugestii. Terapeuta wprowadza człowieka w stan „alfa”, wywołując doznania zbliżone do wrażeń w czasie hipnozy. Pacjent pod wpływem głosu i sugestii terapeuty wycisza się, relaksuje i głęboko odpręża. Z czasem technikę tę można stosować również samemu, ale wymaga to dużej wprawy i wielu ćwiczeń. Jeśli osoba jest podatna na sugestię, a terapeuta ma dobre umiejętności w tym zakresie, pacjent może bardzo wyraźnie odczuwać sugerowany stan fizycznie (np.: twoja ręka jest teraz bardzo ciężka i ciepła).

Trening autogenny Schultza obejmuje po kolei następujące fazy: uczucie ciężkości poszczególnych partii ciała, uczucie ciepła, uregulowanie rytmu serca i spokojnego, miarowego oddychania; uczucie ciepła w okolicy splotu słonecznego oraz przyjemne wrażenie chłodu na czole (sugerowane jako powiew chłodnego wiatru). Trening Schultza ma ogromne zastosowanie w leczeniu zaburzeń lękowych - może być stosowany jako metoda wspomagająca, a w niektórych przypadkach również jako terapia główna.

Trening Jacobsona

W przeciwieństwie do treningu autogennego, trening Jacobsona nie wymaga aż tak dużego udziału terapeuty i nie opiera się na autosugestii. Technika ta koncentruje się na napięciu mięśni. W myśl zasady, iż stres kumuluje się w organizmie i wyrażany jest między innymi poprzez nadmierne napięcie w ciele, trening Jacobsona ma na celu te właśnie partie mięśni rozluźnić. Metoda ta polega więc na naprzemiennym napinaniu i rozluźnianiu mięśni, w taki sposób, aby przywrócić ich prawidłową pracę i wyuczyć się takiego reagowania mięśniowego, aby zapobiegać napięciom. Trening Jacobsona jest bardzo przydatny w profilaktyce zaburzeń lękowych i zaburzeń psychosomatycznych. Pomaga poradzić sobie z zaburzeniami snu i łagodzi objawy depresji. Dużą zaletą tej techniki jest większa samoświadomość. Osoba z nerwicą jest w stanie sama zauważyć, w jaki sposób reaguje jej ciało w sytuacji lęku. Może też wcześniej rozpoznać symptomy zbliżającego się napadu lęku i – co najważniejsze – odpowiednio zareagować, aby mu zapobiec.


Bibliografia

Hall M., Lederer D., Relaksacja w pigułce, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2008, ISBN 978-83-7489-123-3
Klimasiński K. Elementy psychopatologii i psychologii klinicznej, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellonskiego, Kraków 2000, ISBN 83-233-1414-4
Beck J. Terapia poznawcza - podstawy i zagadnienia szczegółowe, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellonskiego, Kraków 2005, ISBN 83-233-1986-3
Kratochvil  S. Podstawy psychoterapii, ZYSK I SK-A, Poznań 2003, ISBN 83-7150-877-8