Uwarunkowania charakterologiczne

Osobowość człowieka jest kształtowana przez wiele zewnętrznych i wewnętrznych czynników. Wpływ na to, jakimi jesteśmy, mają geny, środowisko społeczno-kulturowe oraz wewnętrzne przeżycia. Wypracowane w dzieciństwie sposoby przezwyciężania trudności i radzenia sobie w stresujących sytuacjach, pozwalają dorosłemu człowiekowi stawiać czoła codziennym wyzwaniom. Od sprawności tych metod zależy zdrowie oraz kondycja psychiczna danej osoby oraz jej podatność na rozwój nerwicy.

Czym jest charakter człowieka?

Charakter jest integralną częścią ludzkiej osobowości, która jest względnie trwała. Można określić go jako zbiór psychicznych dyspozycji określających normy i zasady postępowania jednostki. Związany jest bardzo silnie ze sferą emocjonalną i uczuciową natury ludzkiej. W jego skład wchodzi:

• wola,
• sposób, w jaki człowiek reaguje na różne bodźce zewnętrzne i wewnętrzne,
• rozpoznawanie czy reakcje te związane są z uczuciami czy rozumem człowieka.

Prawidłowo ukształtowana osobowość człowieka ma swój ewolucyjny sens – umożliwia życie w grupie, dostosowanie się do panujących w niej zasad oraz daje możliwość budowania trwałych relacji z innymi ludźmi. Pozytywnymi cechami charakteru są:

• trzymanie się własnych zasad,
• nieuleganie negatywnym wpływom,
• obrona i pielęgnowanie własnych poglądów,
• działanie zgodne z wewnętrznym sumieniem.    

Kształtowanie się charakteru i jego zaburzenia

Na kształt ludzkiego charakteru wpływają czynniki genetyczne oraz społeczno-kulturowe. Każda kultura ma swoje normy i zasady, dlatego też dorastanie w danej społeczności może wpływać na rozwijanie pożądanych dla niej cech, a wygaszanie uznawanych powszechnie za negatywne. Na rozwój dziecka i jego charakteru duży wpływ mają rodzice, ponieważ potomstwo jest przez długi czas całkowicie zależne od swoich opiekunów i właśnie pod ich wpływem kształtuje się osobowość człowieka. Właśnie rodzice są przekaźnikami głównych norm i zasad. Od ich postępowania, postaw i zachowań w głównej mierze zależy, jakie cechy dziecko będzie rozwijać, a jakie będą wygaszane.

Zaburzenia osobowości

Zaburzenia charakteru są powszechnym zjawiskiem. Zdrowy charakter to przeciętny charakter. Czasem trzeba naginać własne zasady lub słuchać poglądów innych. Zbyt rygorystyczne przestrzeganie własnych norm lub brak utrwalonych prawidłowych wzorców postępowania mogą prowadzić do szeregu trudności w życiu społecznym i wywoływać problemy psychiczne.
W tym wypadku okres dzieciństwa jest bardzo ważnym etapem, na którym mogą powstawać pierwsze zaburzenia osobowości. Trudne warunki rozwoju oraz nieodpowiednie metody wychowawcze mogą być przyczyną rozwoju zaburzonego charakteru u dziecka. Utrwalanie się negatywnych lub nieefektywnych cech może w przyszłości prowadzić do konfliktów społecznych (związanych z nieprzestrzeganiem powszechnie panujących praw) lub do rozwoju psychicznych zaburzeń.

Z drugiej strony na prawidłowo rozwinięty charakter, który ma względnie stałą strukturę, mogą wpływać następ czynniki, jak choroby psychiczne czy przeżycie traumy. Takie życiowe doświadczenia mogą zmieniać postrzeganie i zmieniać wewnętrzne psychiczne struktury.

Charakter człowieka i jego wpływ na rozwój nerwicy

Nerwica jest chorobą, która związana jest z psychicznym życiem człowieka. Jej przyczyną stają się wewnętrzne konflikty i trudności emocjonalne. Na rozwój tego zaburzenia duży wpływ mają następujące czynniki:

• psychiczne,
• społeczno-kulturowe,
• predyspozycje biologiczne.

Do grupy czynników psychicznych można zaliczyć charakter człowieka. Charakter jest częścią osobowości człowieka, która odpowiada za zgodność postępowania i decyzji człowieka z jego wewnętrznymi normami i zasadami. Kształtuje się głównie w na podstawie relacji z otoczeniem, szczególnie w trakcie kontaktu z najbliższymi osobami. Nieprawidłowości w strukturze charakteru mogą prowadzić do rozwoju zaburzeń lękowych.

Nadmierne przestrzeganie wewnętrznych zasad i sztywność w ich wyznawaniu może prowadzić do powstawania wewnętrznych konfliktów. Silne przekonanie, że wszystkie sytuacje należy podporządkować pod swój system norm może prowadzić również do konfliktów z otoczeniem oraz niezrozumienia. Brak możliwości konstruktywnego dostosowania się do sytuacji spowodowany sztywnością wyznawanych poglądów może prowadzić do powstawania silnych zaburzeń emocjonalnych. Nieumiejętne radzenie sobie w sytuacjach społecznych rodzi lęk i powoduje stopniowe wycofanie się takiej osoby z życia społecznego. Narastające napięcie psychiczne i brak możliwości rozwiązania wewnętrznych konfliktów może prowadzić do rozwoju nerwicy. Choroba może być reakcją obronną na pogłębiające się problemy psychiczne.
 
W zależności od charakterologicznych uwarunkowań i doświadczeń życiowych ludzie mogą być mniej lub bardziej podatni na zapadanie na zaburzenia lękowe. To osobowość człowieka w dużej mierze decyduje o podatności na nerwicę. Zbyt słaby charakter, nieodporny na wpływ otoczenia to jedna z najczęstszych przyczyn powstawania nerwic.


Bibliografia

Augustynek A. Wstęp do psychologii, Difin, Warszawa 2009, ISBN 978-83-7251-992-4
Myers D. Psychologia, ZYSK I SK-A, Poznań 2003, ISBN 83-7150-695-3
Klimasiński K. Elementy psychopatologii i psychologii klinicznej, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellonskiego, Kraków 2000, ISBN 83-233-1414-4
Carson R., Butcher J., Mineka S., Psychologia zaburzeń tom 1-2, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Sopot 2003, ISBN 83-89120-17-8

Współwystępowanie zaburzeń osobowości i ich wpływ na obraz kliniczny zaburzenia napadowego lęku