Czy nerwica jest dziedziczna?

Rozwój nerwicy to zjawisko złożone, mające wiele przyczyn. Psychika człowieka kształtowana jest przez szereg czynników zewnętrznych i wewnętrznych. Zarówno biologia, jak i środowisko wpływają na rozwój konkretnych cech i zdolności - także na rozwój chorób psychicznych. Wraz z rozwojem technologii i medycyny ludzkość poznaje mechanizmu rządzące powstawaniem zaburzeń psychicznych. Nerwica jest chorobą psychiczną, która dotyka wielu osób. Warto zastanowić się zatem, czy jest to choroba dziedziczna?

Problemy psychiczne a rozwój nerwicy

Nerwica rozwija się przede wszystkim z powodu nieumiejętnego radzenia sobie z wewnętrznymi problemami i trudnościami przez jednostkę. Wewnętrzne konflikty powodują, że u takiej osoby mogą zacząć rozwijać się zaburzenia lękowe. Narastające napięcie oraz nieefektywne sposoby radzenia sobie w trudnych sytuacjach powodują, że człowiek nie potrafi przezwyciężyć trudności i odzyskać wewnętrznej równowagi.

Czynnik genetyczny i jego wpływ na kształtowanie się osobowości człowieka

Spośród czynników kształtujących osobowość wymieniane są uwarunkowania genetyczne. Każdy człowiek posiada pewne cechy, które kodowane są przez geny. Należą do nich zarówno biologiczne elementy wyglądu, jak i psychiczne uwarunkowania zachowania. Uwarunkowania genetyczne nie są jednak czynnikiem warunkującym, kim się jest. Są one jedynie predyspozycją do rozwinięcia się pewnych cech. By rozwinąć konkretne psychiczne uwarunkowania oprócz czynnika genetycznego ważny jest wpływ środowiska społeczno-kulturowego.

Geny mają swój udział w kształtowaniu się u człowieka takich cech osobowości, jak:

• lękliwość,
• skłonność do obsesji,
• otwartość na kontakty społeczne, itp.

Te cechy odgrywają również rolę w powstawaniu nerwic. Jednak same genetyczne podstawy nie są przyczyną powstawania zaburzeń lękowych. Do powstania tego rodzaju schorzeń oprócz czynnika genetycznego muszą wystąpić również czynniki zewnętrzne – odpowiednie warunki fizyczne, społeczne i kulturowe. Wszystkie razem mogą powodować u człowieka powstawanie zaburzeń lękowych.

Genetyczne predyspozycje człowieka i ich rola w rozwoju zaburzeń lękowych

Biologiczne uwarunkowania pozwalają ludziom rozwijać konkretne cechy. W połączeniu ze zmiennymi warunkami środowiska społecznego oraz kultury, w jakiej dojrzewa młody człowiek, genetyczne uwarunkowania mogą wzmacniać pewne zachowania lub je wygaszać. Również w przypadku nerwic dziedziczenie cech odgrywa znaczącą rolę. Istnieją cechy psychiczne, które warunkowane są genetycznie, a które mogą być w dorosłym życiu przyczyną powstawania nerwicy w odpowiednich warunkach środowiskowych.

Uwarunkowania genetyczne przyczyną powstawania nerwic

Genetyczna predyspozycja do reagowania lękiem w trudnych sytuacjach i wycofywania się w sprawach konfliktowych może wzmagać wewnętrzne problemy jednostki. W miarę upływu czasu takie zachowania są utrwalane i stosowane przez takie osoby do radzenia sobie z trudnościami. Jednak nie wpływa to na efektywne działanie i sprawne radzenie sobie ze stresem. Unikanie zagrożenia nie oznacza, że go nie ma. Taki sposób rozwiązywania problemów powoduje narastanie psychicznych trudności oraz wewnętrznych konfliktów. Wraz z niesprzyjającymi warunkami otoczenia (np. przeżycie traumy, patologia rodzinna, silny stres, brak wsparcia) może spowodować rozwój zaburzeń lękowych.

Ososby zagrożone powstaniem nerwicy

Narażone na nerwice w dorosłym życiu mogą być również osoby, u których rodzice utrwalali pewne zachowania, np. izolowanie się, bezradność, skrytość, itp. Osoby, które z natury są małomówne i skryte, poprzez działania swoich rodziców mogą pogłębiać te cechy. Alienowanie się dziecka i tłumienie emocji, jako zachowania promowane przez rodziców mogą być przyczyną rozwoju nerwicy i zaburzeń lękowych w przyszłości. Nieumiejętność radzenia sobie w kontaktach z innymi oraz stres wywołany trudnymi sytuacjami w środowisku społecznym przyczyniają się do powstawania psychicznych problemów. W połączeniu z tłumionymi emocjami i niepokojem mogą powodować powstanie zaburzeń lękowych w różnej postaci.

Jakie czynniki wpływają na rozwój nerwicy?

Nerwica jest chorobą, na której rozwój mają wpływ następujące czynniki:

• społeczno-kulturowe,
• biologiczne,
• psychologiczne.

Rozwój człowieka jest związany zarówno z genetycznymi dyspozycjami, jak i otoczeniem, w jakim się wychowuje. Zatem na powstawanie zaburzeń lękowych wpływ mają nie tylko cechy przekazywane dziedzicznie, ale również wychowanie, środowisko życia oraz psychiczne trudności.
Odziedziczone po przodkach cechy są jedynie predyspozycją do konkretnych zachowań. Nie wpływają bezpośrednio na rozwój nerwicy. Aby u danej osoby mogła rozwinąć się nerwica potrzebne są również odpowiednie warunki społeczne. Osoby, które są narażone na zaburzenia lękowe, to ludzie o odpowiednich predyspozycjach psychicznych (np. skłonność do reakcji lękowych, unikania, perfekcjoniści, itp.) oraz narażone na negatywny wpływ środowiska zewnętrznego (np. osamotnione, z rodzin patologicznych, w kryzysie finansowym, uczuciowym, itp.). Także wykształcone w dzieciństwie umiejętności radzenia sobie ze stresem i przeciwnościami mają olbrzymie znaczenie dla zachowania zdrowia psychicznego.

Rozwój nerwicy nigdy nie jest spowodowany wyłącznie uwarunkowaniami genetycznymi. Ma niego wpływ również szereg czynników środowiskowych i kulturowych.

Bibliografia

Kokoszka A. Zaburzenia nerwicowe. Postępowanie w praktyce ogólnolekarskiej, Medycyna Praktyczna, Kraków 2004, ISBN 83-7430-004-3
Fajkowska M., Szymura B., LĘK: geneza, mechanizmy, funkcje, SCHOLAR, Warszawa 2009, ISBN 978-83-7383-343-2
Sidorowicz S. (red.), Psychiatria - praktyczny przewodnik kliniczny, Urban & Partner, Wrocław 2010, ISBN 978-83-7609-151-8
Sidorowicz S. (red.), Psychiatria kliniczna, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-89581-95-7