Wizualizacja a nerwica

Mianem wizualizacji można określić stan, w którym następuje wzmożone wytwarzanie wyobrażeń wytwórczych. Wyobrażenie wytwórcze zaś jest fantazją, wizją stworzoną przez umysł człowieka. Stosowanie wizualizacji jest popularną formą pracy ze sportowcami. Jednak jej zalety można również wykorzystywać we wspomaganiu powrotu do zdrowia osób chorych na nerwicę. Wizualizacja umożliwia choremu konfrontację z dręczącymi go problemami, co jest najlepszą drogą do ich rozwiązania.

Czym jest wizualizacja

Wizualizacja jest procesem wyobrażania sobie przez jednostkę czynności i opracowywania planu działania. Proces ten wykorzystywany jest od dzieciństwa. W trakcie nauki i zdobywania nowych umiejętności człowiek nie musi już za każdym razem tworzyć planów związanych z konkretną czynnością. Utrwalone schematy przyspieszają pracę i ograniczają czas działania oraz podejmowania decyzji.

Istnieją jednak problemy, w których stosowanie schematów stworzonych w ciągu życia nie jest efektywną metodą. Zastosowanie schematycznych rozwiązań do nowych nieznanych czynności i sytuacji może odnosić skutek odwrotny do zamierzonego. Podobnie jest w przypadku dostosowywania się do nowych warunków. Czasem utarte, sztywne schematy mogą pogarszać sytuację stosującej je osoby i wpływać na rozwój zaburzeń psychicznych.

Wizualizacja w leczeniu nerwicy

W przypadku chorych na nerwicę utrwalone metody działania, szczególnie rozwiązywania trudności psychicznych, mogą się nie sprawdzać i pogarszać stan zdrowia osoby chorej. Dlatego ważnym elementem poprawy sytuacji chorego może być zastosowanie metod wizualizacji w leczeniu.

Metody leczenia nerwic to głownie psychoterapia i wspomagająco farmakoterapia. Najważniejsze w leczeniu jest rozwiązanie wewnętrznych problemów oraz konfliktów chorego. Lęk powstający w trakcie trwania choroby znacznie utrudnia choremu funkcjonowanie. Zastosowanie oprócz podstawowych form terapii także pomocniczych metod może być dla chorej na nerwicę osoby szansą poprawy swojego życia i powrotu do zdrowia.

Wykorzystanie technik wizualizacji w pracy z chorym może być dobrym uzupełnieniem podstawowego leczenia. Zastosowanie wizualizacji może pomóc zmienić schematy działania chorego i wpłynąć na poprawę jego samopoczucia. Praca nad reakcjami lękowymi oraz przyczynami powstawania tego uczucia pomaga w przezwyciężeniu trudności i zmianie mechanizmów działania. Jest to również możliwość utrwalania pozytywnych wzorów rozwiązań problemów i nauka panowania nad swoimi odruchami.

Powiązania między ciałem a umysłem człowieka

Ludzki organizm działa na zasadzie sprzężenia zwrotnego. Odczucia organizmu związane są z przeżywanymi emocjami. Powstające w psychice emocje oddziałują na reakcje fizjologiczne. Działa to także odwrotnie – stan organizmu (np. napięcie mięśniowe) wywołuje odpowiednie emocje. Psychika i ciało człowieka stanowią jedną całość, dlatego wpływając na jedno ma się również wpływ na drugie.

Mając kontrolę nad odruchami ciała, można mieć wpływ na sferę psychiczną. Jedną z popularnych metod stosowanych w terapii wykorzystujących wizualizację jest biofeedback. Stosowanie tej metody jest zalecane dla osób chorych na nerwicę, ponieważ pozwala zmniejszyć napięcie emocjonalne i poznać reakcje swojego organizmu.

Lęk i stres związane są nierozłącznie z nerwicą. Powstawanie tych odczuć prowadzi do psychicznych i fizycznych objawów. Objawy somatyczne przejawiają się przyspieszonym oddechem, napięciem mięśniowym, zaburzeniami pracy układu trawiennego i wydalniczego. Osoba, która doświadcza takich fizycznych problemów jest rozdrażniona, ma poczucie zagrożenia i niepokoju. W takiej sytuacji zmniejszenie dolegliwości somatycznych może również zmniejszyć wewnętrzne, napięcie psychiczne.

Biofeedback – metoda terapii wykorzystująca wizualizację

Bardzo pomocny jest w tym wypadku system biofeedback. Metoda ta jest możliwością poznawania własnych odczuć i źródeł powstawania emocji oraz uczeniem się kontrolowania swojego organizmu. Ten rodzaj terapii polega na dawaniu pacjentowi informacji zwrotnych o zmianach, jakie zachodzą w jego procesach fizjologicznych. Daje mu to możliwość świadomego kontrolowania własnych reakcji fizjologicznych.

Wizualna forma tego rodzaju terapii polega na przedstawianiu osobie chorej przedmiotów, na których powinien się koncentrować. Stabilizowanie swoich reakcji (np. uspokojenie oddechu) jest przedstawiane za pomocą wyświetlonego obrazu (np. rozwijający się kwiat). Nawet małe zmiany w rytmie oddechu lub tętna mają odzwierciedlenie na ekranie monitora. Kiedy osoba rozprasza się, następują zmiany na ekranie, np. kwiat zwija się w pąk. Poprzez tego rodzaju treningi osoba z zaburzeniami zdobywa umiejętność świadomego kontrolowania reakcji organizmu. Dzięki temu może wpływać na napięcie mięśni, szybkość oddechu czy ciśnienie krwi.

Umiejętność wpływania na swoje reakcje fizjologiczne pomaga w panowaniu nad emocjami. Kiedy narasta lęk i jego somatyczne objawy, osoba chora może zmniejszyć dolegliwości poprzez wykorzystanie zdobytych na terapii Biofeedback umiejętności. Spowolnienie oddechu, zwolnienie tętna oraz rozluźnienie mięśni daje możliwość zmniejszenia napięcia psychicznego.


Bibliografia

Beck J. Terapia poznawcza - podstawy i zagadnienia szczegółowe, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellonskiego, Kraków 2005, ISBN 83-233-1986-3
Adams D., Medycyna niekonwencjonalna, Kirke, Kraków 2004, ISBN 83-920454-4-0
Kratochvil  S. Podstawy psychoterapii, ZYSK I SK-A, Poznań 2003, ISBN 83-7150-877-8
"Augustynek A. Wstęp do psychologii,     Difin, Warszawa 2009, ISBN 978-83-7251-992-4"