Somatyczne objawy nerwicy

Cierpisz na nerwicę? Zapewne znasz dobrze historię swojej choroby i lekarzy różnych specjalności, których gabinety musiałeś odwiedzić nim trafiłeś do właściwego specjalisty. Wszystko przez mylące oznaki płynące z twojego ciała. Nerwica to nie tylko napięcie, niepokój czy lęk. Zawroty głowy, uczucie dławienia w gardle czy tachykardia również należą do jej spektrum. To właśnie nic innego, jak somatyczne objawy nerwicy, czyli jej objawy fizyczne.
 

Różne postacie lęku

Słowa nerwica używa się powszechnie i zarazem stereotypowo dla określenia różnych stanów emocjonalnych związanych z napięciem, niepokojem, przeciążeniem psychofizycznym. Jesteś znerwicowany, Dopadła mnie wtedy nerwica – te określenia zdarza się słyszeć w potocznym języku, nie są one jednak trafne. Nerwica, czyli zaburzenia lękowe są jednostką chorobową (jednostka F 40-42 według klasyfikacji ICD-10), a nieleczone mogą się pogłębiać. Nerwica kojarzona jest z „denerwowaniem się”, „poddenerwowaniem”, a w rzeczywistości oznacza szereg dolegliwości lękowych, do których poza zaburzeniami poznawczymi (na przykład zaburzenia koncentracji i pamięci, depersonalizacja) dołączamy również objawy somatyczne. Lęk jest osiowym objawem nerwicy. Może przybierać różne postacie. Jakie są somatyczne objawy lęku?

Kiedy ciało czuje lęk

Wielu pacjentów z nerwicą, zanim zostaną u nich zdiagnozowane zaburzenia lękowe, często przechodzi długą podróż z jednego gabinetu lekarskiego do drugiego. Lęk przejawia się bowiem pod postacią różnych dolegliwości somatycznych, które łatwo pomylić z symptomami typowymi dla chorób narządowych – na przykład chorobą wrzodową żołądka, chorobami neurologicznymi, zaburzeniami układu krążenia i innymi. Dopiero po wykonaniu wszystkich niezbędnych badań, które mogą wykluczyć zmiany organiczne, można postawić diagnozę nerwicy.

W wywiadzie z takim pacjentem można zaobserwować istotny wpływ czynników emocjonalnych na wystąpienie dolegliwości. Zapytany, jak funkcjonuje na poszczególnych płaszczyznach życia – w pracy, w domu, w związku, pacjent z reguły wymienia różne trudności, które są dla niego nie do pokonania. Na przykład: trudna relacja z rodzicami, przeszkody w samorealizacji w życiu zawodowym, trudności finansowe i tym podobne. Niezwykle ważne jest więc, aby pacjent przejawiający zaburzenia lękowe był jak najszybciej prawidłowo zdiagnozowany, a temu służy wnikliwy i uwzględniający różne aspekty funkcjonowania pacjenta wywiad lekarski.

Objawy lęku

Typowymi dla lęku objawami somatycznymi są:

• bóle głowy, wrażenie „ucisku w głowie”, „zaciskającej się obręczy wokół głowy”;
• zawroty głowy i poczucie braku równowagi;
• pocenie się, zlewne poty, uczucie gorąca, dreszcze;
• uczucie ucisku w gardle, jakby coś przeszkadzało swobodnie przełykać;
• trudności z oddychaniem, duszność napadowa, uczucie braku tchu i duszenia się;
• przyspieszone bicie serca;
• mrowienie, drętwienie, drżenie;
• napięcie mięśni, zwłaszcza obręczy barkowej, zaciskanie mięśni żuchwy;
• bóle brzucha: wrażenie ściskania w żołądku, bóle jelit, wzdęcia;
• bóle w klatce piersiowej, „kłucie w sercu”;
• zasłabnięcia i omdlenia.

Zaburzenia somatyczne są wynikiem silnego napięcia. Organizm w lęku wprawiony jest w mechanizm walki - ucieczki. Jest przygotowany do natychmiastowej obrony.

Współczesny człowiek nie zdążył dostosować się do warunków coraz szybciej rozwijającej się cywilizacji. Jej kulturze, jej pośpiechowi - cywilizacji stresu. Te wszystkie czynniki mają wpływ na powstawanie nerwicy, gdyż z jednej strony człowiek musi spełnić dużo oczekiwań, które niekiedy go przerastają, a z drugiej strony musi podołać wynikającym z tego faktu napięciu i frustracjom. A te, niewyrażone, kumulują się w ciele i dają o sobie znać pod postacią napięć i bólu.

Jak sobie radzić z somatycznymi skutkami lęku?

Bardzo ważną i skuteczną metodą jest trening relaksacyjny. Szczególnie polecany jest trening Jacobsona, który uczy pacjenta automatycznego rozluźniania napiętych partii mięśni. Ważne jest również dobre organizowanie swojego czasu – tak, aby każdego dnia mieć czas tylko dla siebie i aktywnie się relaksować. Najlepiej poprzez wysiłek fizyczny, gdyż ten niweluje napięcie i dostarcza organizmowi endorfin, potocznie nazywanych hormonami szczęścia. Osoby z zaburzeniami lękowymi pod postacią somatyczną powinny dbać o optymalną ilość snu i przestrzegać zdrowego, bogatego w wartości odżywcze sposobu odżywiania się.

Spełnienie wszystkich powyższych czynników może w znaczący sposób zniwelować skutki stresu. Warto jednak pamiętać, że podstawą leczenia powinna być przede wszystkim psychoterapia.


Bibliografia

Krzyżowski J. Natręctwa, obsesje, kompulsje, Medyk, Warszawa 2003, ISBN 83-87340-04-9
Bryńska A. Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellonskiego, Kraków 2007, ISBN 83-233-2254-2
Rachman S. Zaburzenia lękowe - modele kliniczne i techniki terapeutyczne, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2005, ISBN 83-89574-54-3
Grzywa A. Oblicza psychozy, Czelej, Lublin 2005, ISBN 83-89309-45-9