Przyczyny PTSD

Czy wiesz, że kobiety aż dwa razy częściej doświadczają PTSD w porównaniu do mężczyzn? Dowiedziono również, że podatność na zespół stresu pourazowego może mieć związek z cechami osobowości. Na czym dokładnie polega PTSD i jakie są jego przyczyny? Co wywołuje PTSD?Zespół stresu pourazowego powstaje w odpowiedzi na traumatyczną sytuację. Na takie wydarzenie, które jest wstrząsające, które wywołują emocjonalny szok, dezintegruje. Można by tu wymieniać takich wydarzeń nieskończoną ilość.

Przyczyny PTSD

Generalnie można je podzielić na dwie grupy:

• Wydarzenia, których było się bezpośrednim uczestnikiem, takie jak: bycie ofiarą wypadku komunikacyjnego, przemocy fizycznej lub psychicznej, katastrofy ekologicznej (np. powódź), tragedii spowodowanej przez człowieka (np. atak terrorystyczny), doświadczenie gwałtu lub molestowania seksualnego.
• Wydarzenia, których było się obserwatorem. Na przykład: obserwowanie czyjejś śmierci, cierpienia, zadawania komuś krzywdy przez drugiego człowieka, i inne.

Czynniki predestynujące

Zespołu stresu pourazowego nie doznają wszystkie ofiary kataklizmu, wszyscy obserwatorzy tragedii, wszystkie ofiary gwałtu. Jak to się więc dzieje, że tylko u części z nich rozwiną się objawy PTSD? Okazuje się, że istnieją czynniki, które zwiększają ryzyko wystąpienia. Naukowcy już od wielu lat starają się znaleźć mechanizmy odpowiedzialne za powstawanie PTSD. Na razie pewne jest, że część z nich istotnie takie ryzyko zwiększa.

Tolerancja na stres

Ludzie różnią się między sobą pod względem tolerancji na stres. Wpływ na to mają różne czynniki: temperament, osobowość, doświadczenia z dzieciństwa, współwystępowanie innych zaburzeń psychicznych. Będąc narażonym na stres, każdy człowiek reaguje inaczej. Co jednak dzieje się w sytuacji, kiedy umiejętności człowieka do radzenia sobie z napięciem zostają przekroczone? Kiedy stres jest tak ogromny i tak silny, że psychicznie staje się nie do zniesienia?

W takiej sytuacji naturalny rytm człowieka – jego myślenie, odczuwanie i zachowanie zostają zaburzone. Jeśli na krótko – może poradzić sobie z tym sam, jeśli na dłużej – może potrzebować psychiatrycznego i psychologicznego wsparcia. W tym drugim przypadku możemy niekiedy mówić o zespole stresu pourazowego.

Czynniki zewnętrzne

Z całą pewnością prawdopodobieństwo pojawienia się PTSD jest większe u osób, które są często narażone na utratę życia lub zdrowia. Do grupy tej zaliczyć można więc wszystkie zawody związane z takim ryzykiem, na przykład: funkcjonariuszy służb ratowniczych, strażaków, żołnierzy, policjantów. Podobnie jest z osobami, które mieszkają na terenach, na których istnieje realne ryzyko powodzi, trzęsienia ziemi i innych kataklizmów, czyli mają za dużo stresu w miejscu pracy.

Wszystkiemu winne geny?

Genom również poświęcono w badaniach nad PTSD wiele uwagi. W badaniach na bliźniętach dwujajowych i jednojajowych zauważono wpływ czynnika genetycznego, aczkolwiek dużą rolę przypisuje się również systemowi rodzinnemu, doświadczeniom z wczesnego dzieciństwa i in.

Osobowość

Z tolerancją na stres wiążą się temperament i cechy osobowości człowieka. Udowodniono, że wszystkie one mają wyraźny wpływ na pojawienie się PTSD oraz nasilenie jego objawów PTSD. Pacjenci o osobowości anankastycznej oraz typu borderline są bardziej narażeni na pojawienie się PTSD, niż osoby, które nie przejawiają żadnych zaburzeń osobowości.

Z wystąpieniem zespołu stresu pourazowego wyraźnie koreluje również neurotyzm. Podobnie jest w przypadku depresji, nadużywania alkoholu oraz środków psychoaktywnych. Szacuje się, że około połowa pacjentów z PTSD chorowała w ciągu życia na takie zaburzenia nerwicowe jak: depresja, choroba afektywna dwubiegunowa, różne rodzaje zaburzeń lękowych, w tym agorafobia oraz lęk napadowy.

Wydaje się więc, że osoby, których osobowość rozwija się zdrowo i nie występują jej zaburzenia, ryzyko PTSD jest znacznie mniejsze.


Bibliografia

Krzyżowski J. Trudne problemy w praktyce psychiatrycznej, Medyk, Warszawa 2009, ISBN 978-83-89745-18-7
Uszyński M. Stres i antystres - patomechanizm i skutki zdrowotne, MedPharm, Wrocław 2009, ISBN 978-83-60466-43-8
Dudek B. Zaburzenia po stresie traumatycznym, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Sopot 2003, ISBN 978-83-89120-50-2
Bilikiewicz A. (red.), Kompendium psychiatrii, psychoterapii, medycyny psychosomatycznej, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3091-9

Zaburzenie po stresie traumatycznym (Posttraumatic Stress Disorder, PTSD)