Nerwica anankastyczna

Objawy nerwicy mają indywidualny charakter i są różnorodne. Istnieje wiele podziałów nerwic, wyodrębnionych według różnych kryteriów. W psychiatrii polskiej popularny jest podział wyróżniający pięć jednostek chorobowych, m.in. nerwicę anankastyczną. Charakterystyczną cechą objawów nerwicy anankastycznej, czyli tzw. nerwicy natręctw myślowych jest przymus z jakim się pojawia oraz zależność, że im chory silniej walczy z objawem, tym bardziej one się nasilają.
 

Nerwica natręctw – na czym polega choroba?

Osoby z nerwicą natręctw mają natrętne myśli, wyobrażenia, zwykle o irracjonalnej treści, powtarzają w stereotypowy sposób czynności wbrew własnej woli. Chory na poziomie intelektualnym zdaje sobie sprawę z bezsensowności swoich działań (myśli) i odczuwa je jako uporczywe i niepożądane, co mu bardzo dokucza i wywołuje w nim napięcie i niepokój. Wewnętrzna walka chorego w kierunku kontroli dotykających go natręctw powoli ogranicza jego normalne funkcjonowanie. Nieleczona nerwica natręctw myślowych może nawet prowadzić do całkowitej izolacji od otoczenia, spędzania całego czasu na wykonywaniu przymusowych czynności, a nawet uszkodzeń własnego ciała.

Nerwica natręctw myślowych – przyczyny

Uważa się, że zaburzenie, jakim jest nerwica natręctw rozwija się na bazie osobowości anankastycznej. Występowanie nerwicy natręctw stwierdza się także u osób, które doświadczyły urazu porodowego, fizycznego, psychicznego lub po przebytym zakażeniu, a nie wykazują cech typowych dla nerwicy anankastycznej. Najczęściej objawy nerwicy mają tendencję do stopniowego wygasania, choć mogą czasami pojawiać się dość długo, a ich nasilenie jest bardzo słabe.

Nerwica natręctw – objawy

Objawy nerwicy w przebiegu choroby mogą przyjmować rozmaite formę:

• myśli (chory ma przymus liczenia) – natrętne myśli mogą dotyczyć sytuacji powodujących lęk (śmierć chorego, jego rodziny), myśli mogą też być skupione wokół czynności przymusowych i dotyczyć wykonywania przymusowych rytuałów w idealny sposób. Około 50% chorych na nerwicę natręctw cierpi na natrętne myśli. Natręctwa myślowe mogą występować samodzielnie bądź być powiązanymi z innymi natręctwami czynnościowymi. Myśli natrętne zabarwione lękiem, zwykle dotyczą stanu zdrowia, brudu i możliwości zakażenia się, tematyki religijnej, moralnej, seksualnej, dotyczą agresji wobec siebie lub innych. Często też towarzyszą im silne emocje i wątpliwości;
• zachowania natrętne – rytuał oczyszczający (mycie rąk, włosów kilkadziesiąt razy dziennie), sprawdzanie (zamknięcia drzwi, okien, wyłączenia prądu - chory może sprawdzać zamknięcie drzwi po kilkadziesiąt razy, w mocno nasilonych objawach nie jest w stanie wyjść z domu). Niektóre zachowanie, jak np. przymusowe mycie rąk czy liczenie kątów w pomieszczeniach, występują częściej, inne, jak wyrywanie sobie włosów z głowy występują sporadycznie;
• natrętne lęki – w nerwicy natręctw myślowych występują stale w określonych sytuacjach i mają powtarzający charakter. Najczęściej fobie przyjmują postać: lęk przed otwartą przestrzenią (agorafobia), lęk przed zaczerwienieniem się, lęk przed chorobą weneryczną.

Jak walczyć z nerwicą natręctw?

Nerwica anankastyczna, najczęściej ujawnia się w wieku 15-20 lat. Rzadko w wieku późniejszym niż 35 lat. U chorych z osobowością anankastyczną zaleca się leczenie na oddziałach stacjonarnych z zastosowaniem kompleksowego programu terapeutycznego, a szczególnie technik behawioralnych oraz podanie leku. U pozostałych chorych objawy nerwicy mają tendencję do stopniowego wygasania.

Nerwica natręctw to zaburzenia obsesyjno-kompulsywne, które mogą mieć charakter pojedynczych obsesji (myśli, słowa, wątpliwości) lub kompulsji (pedantyczne porządkowanie przedmiotów). Są w dużej mierze związane z czynnikami kulturowymi, mogą ulegać zmianom w przebiegu zaburzeń.


Bibliografia

Krzyżowski J. Natręctwa, obsesje, kompulsje, Medyk, Warszawa 2003, ISBN 83-87340-04-9
Bryńska A. Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellonskiego, Kraków 2007, ISBN 83-233-2254-2
Rachman S. Zaburzenia lękowe - modele kliniczne i techniki terapeutyczne, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2005, ISBN 83-89574-54-3
Bilikiewicz A. Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2776-4

Diagnoza i leczenie zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego