Napad lęku

Zaburzenia lękowe są często występującymi dolegliwościami psychicznymi. Objawiają się pod różnymi postaciami, dezorganizującymi życie chorego. Wystąpienie u człowieka nerwicy wpływa na zmiany funkcji poznawczych, emocji oraz pojawienie się nieuzasadnionych fizjologicznie objawów somatycznych. Wspólnym mianownikiem wszystkich tych problemów jest lęk. Jego napady w nerwicy mają silny wpływ na funkcjonowanie człowieka. Wbrew pozorom lęk nie jest tożsamy ze strachem - są to dwa różne stany psychiczne.

Czym jest lęk?

Jednoznaczne zdefiniowanie lęku jest bardzo trudne, ponieważ doświadcza go w swoim życiu większość populacji. Lęk jest doznaniem powszechnym i uniwersalnym. Doznawanie lęku związane jest z charakterystycznymi sytuacjami, które wywołują poczucie zagrożenia oraz niepokoju. Odczuwanie go pozwala szybciej przekazywać informacje o niebezpieczeństwie i sprawnie podejmować decyzje związane z przeciwstawieniem się lub wycofaniem z sytuacji zagrażającej.
Często lęk nazywany jest strachem i odwrotnie. Jednak są to dwie różne, choć podobne do siebie emocje, reakcje psychiczne. Strach jest odpowiedzią na realny bodziec, który jest potencjalnym zagrożeniem dla życia lub zdrowia człowieka. Odnosi się do teraźniejszości, tego co dzieje się w danej chwili (np. podczas ucieczki przed agresywnym napastnikiem). Natomiast zaburzenia lękowe mogą wywoływać sytuacje, które nie są realne (np. wyobrażenia, oglądane filmy, słyszane dźwięki, itp. - są to tzw. nietypowe rodzaje fobii) oraz wydarzenia, które kojarzą się z trudnym przeżyciem (np. widziany przez ofiarę wypadku drogowego rozbity samochód). Dlatego o lęku można mówić jako o czymś potencjalnym, czego obecnie nie ma. Może dotyczyć wyobrażonej przeszłości lub przyszłości, zdarzeń, które już były, ale również takich, które nigdy mogą nie nastąpić.

Czynniki rozwoju nerwicy - kiedy lęk staje się patologią?

Odczuwanie lęku jest zjawiskiem normalnym, a do patologii można by zaliczyć raczej jego całkowity brak u jednostki. Z drugiej strony zbyt silne lub przewlekłe odczuwanie lęku również nie jest zjawiskiem normalnym. Ciągłe przeżywanie tej emocji prowadzi do wielu zmian w życiu. Może powodować wycofanie i wyizolowanie od społeczeństwa. Źródeł lęku jest wiele i nie da się ich wszystkich uniknąć, jednak długotrwałe lub napadowe przeżywanie silnego lęku może prowadzić do upośledzenia działań człowieka i zmniejszenie jego aktywności. W efekcie narastające problemy mogą wywoływać „lęk przed lękiem”, czyli obawę osoby chorej, że znów dostanie ataku lękowego. Przeżywanie takich trudności oraz brak zewnętrznej pomocy są przyczyną rozwoju poważnych psychicznych zaburzeń.

Lęk w nerwicy

Nerwica jest chorobą emocji, w której człowiekowi towarzyszy ciągły lęk. Wraz z nim chory odczuwa również niepokój, strach i zagrożenie. Napięcie emocjonalne jest bardzo duże. Chory stara się zapewnić sobie bezpieczeństwo poprzez unikanie sytuacji, które pogłębiają lęki. Chorzy na nerwicę w różnym stopniu odczuwają lęk i towarzyszące mu dolegliwości. Dla niektórych utrzymywanie kontaktów z innymi ludźmi staje się bardzo trudne. Wywoływane przez społeczne kontakty emocje uniemożliwiają podtrzymywanie normalnych relacji. Osoby takie stopniowo wycofują się z życia społecznego i starają się unikać ludzi, żeby nie przeżywać silnego lęku.

W nerwicy lęk może mieć również charakter ataków lęku, kiedy chory odczuwa tak silne emocje, że zaburzone całkowicie zostaje zaburzone jego funkcjonowanie. Wraz z trwaniem choroby te napady lęku mogą występować coraz częściej i prowadzić do wycofania się z aktywnego życia w społeczeństwie.

Zaburzenia somatyczne w nerwicy

Lęk wpływa na funkcjonowanie człowieka, a towarzyszące mu dolegliwości objawiają się nie tylko w formie trudnych emocji oraz zmian w systemie poznawczym i motywacyjnym, ale mogą także przybierać formę odczuwanych fizycznie zaburzeń. Odczuwane przez chorego problemy zdrowotne nie mają jednak podłoża organicznego. Często to właśnie zaburzenia somatyczne zgłaszane przez chorego są sygnałem jego problemów psychicznych. Brak potwierdzenia objawów w badaniach laboratoryjnych sprzyja rozpoznaniu zaburzeń lękowych.

Ujawniający się pod postacią zburzeń somatycznych lęk może przybierać różne formy. Najczęstszymi dolegliwościami odczuwanymi przez chorych na nerwicę są:

• przyspieszona akcja serca,
• nadmierna potliwość,
• duszności,
• bóle w klatce piersiowej,
• bóle żołądka,
• problemy z wydalaniem i trawieniem,
• częste oddawanie moczu,
• kaszel,
• chrząkanie.

Każdy z tych objawów może mieć indywidualnych charakter w zależności od problemów chorego. Niektórzy odczuwają wędrujący ból, pieczenie, ściskanie, rozdymanie, uczucie ciężkości. Pojawiający się pod postacią zaburzeń somatycznych lęk w nerwicy pogłębia dolegliwości psychiczne. Chory wpada w swoiste koło – odczuwa silny lęk przed dolegliwościami somatycznymi, które nasilają się z powodu narastającego lęku. Pojawia się wtedy lęk przed lękiem, co pogarsza stan psychiczny chorego.

Zaburzenia lękowe charakteryzują się szeregiem niespecyficznych objawów, a każdy chory przeżywa swoje problemy w indywidualny sposób. Jednak dla wszystkich zaburzeń nerwicowych charakterystyczne jest odczuwanie lęku, który może przybierać różne formy.


Bibliografia

Imielski W. Zaburzenia psychiczne i emocjonalne, SCHOLAR, Warszawa 2010, ISBN 978-83-7383-440-8
Kokoszka A. Zaburzenia nerwicowe. Postępowanie w praktyce ogólnolekarskiej, Medycyna Praktyczna, Kraków 2004, ISBN 83-7430-004-3
Krzyżowski J. Stany lękowe, Medyk, Warszawa 2005, ISBN 83-89745-06-2
Kępiński A. Lęk, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2002, ISBN 83-08-03225-7