Lęk .

Lęk jest nieodłączną częścią naszego życia. Towarzyszy nam w wielu istotnych momentach – podczas podejmowania ważnych decyzji, przy zdawaniu egzaminów, ubieganiu się o pracę. Jest więc czymś całkowicie naturalnym, a wręcz potrzebnym, gdyż może na nas działać mobilizująco. Zdarza się jednak, że lęk nie przemija wraz ze stresującą sytuacją. Niektórym ludziom towarzyszy on na co dzień, wywołując przy tym pewne objawy somatyczne. Mamy wtedy do czynienia z zaburzeniami lękowymi.

Lęk a stres

W wielu życiowych sytuacjach odczuwamy złość, lęk lub frustrację. Jednakże u różnych ludzi stres mogą wywoływać różne czynniki. Lęk zaś jest odczuciem zarówno niepokoju, zdenerwowania, jak i strachu. Jego źródłem mogą być sytuacje stresujące, zdarza się jednak, że przyczyny lęku nie są do końca znane osobie, która go odczuwa.

Stres w małych dawkach działa motywująco. Dzięki niemu rozwijamy nasze ambicje, osiągamy lepsze wyniki w pracy, radzimy sobie w niebezpiecznych sytuacjach. Natomiast silny, długotrwały stres może okazać się bardzo szkodliwy. Pogarsza on zarówno nasze zdrowie psychiczne, jak i fizyczne. W rezultacie może doprowadzić do obniżenia odporności oraz rozwoju chorób serca, depresji, a także zaburzeń lękowych.

Fobie

Jednym z rodzajów zaburzeń lękowych są fobie. W życiu człowieka jest wiele rzeczy lub sytuacji, które wzbudzają strach. Boimy się o zdrowie nasze i naszych bliskich, lęk wzbudza w nas także myśl o wypadkach, klęskach żywiołowych, utracie środków do życia, śmierci. Jest to całkiem naturalne. Różnica między zwykłym lękiem a fobią jest taka, że w tym drugim przypadku strach wzbudza w nas coś, co z obiektywnego punktu widzenia nam nie zagraża. Fobia jest więc silnym, irracjonalnym lękiem w stosunku do czegoś, co u innych ludzi nie wzbudza takich uczuć. Co więcej fobia nie jest tymczasowym atakiem paniki. Lęk wywołuje w nas każdorazowe zetknięcie z przedmiotem naszej fobii.

Niekiedy zdarza się, że myślenie o przedmiotach naszych lęków zaczyna przeradzać się w obsesję. Dzieje się tak na przykład, gdy odczuwamy chroniczny strach przed śmiercią, bądź strach przed chorobą nawet wtedy, gdy jesteśmy w pełni zdrowi i nic nam nie zagraża. W takim przypadku naturalny lęk staje się przyczyną zaburzeń lękowych.

Zespół lęku napadowego

Zespół lęku napadowego wiąże się z nagłymi atakami paniki, czyli odczuwaniem silnego stresu i przerażenia bez żadnego powodu. Atakowi paniki mogą towarzyszyć objawy somatyczne, takie jak:

• przyspieszenie akcji serca;
• ból w klatce piersiowej;
• trudności z oddychaniem;
• zawroty głowy.

Do ataku paniki może dojść w każdej sytuacji, bez konkretnej przyczyny. Doświadczając ataków paniki człowiek zaczyna żyć w obawie przed kolejnymi, co jeszcze bardziej pogarsza jego stan. Niekiedy zespół lęku napadowego rozwija się u osób żyjących w dużym stresie.

Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne

Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne wiążą się z powtarzaniem czynności w wyniku obsesyjnych myśli, lęku bądź fobii. Czynności te nazywane są kompulsjami i przybierają różne formy. Może to być mycie rąk, liczenie lub sprzątanie. Nieleczone, zaburzenie to może zawładnąć naszym życiem. Wtedy wszystkie nasze działania podporządkowane są irracjonalnym i niepotrzebnym czynnościom. Na zaburzenia obsesyjno-kompulsywne mogą cierpieć nawet małe dzieci, a często schorzenie to jest dziedziczone.

Zespół stresu pourazowego

Zespół stresu pourazowego rozwija się w wyniku doświadczenia traumatycznego przeżycia, takiego jak wypadek, gwałt, wojna, kataklizm lub bycie ofiarom przemocy. Osoba na niego cierpiąca wciąż przeżywa stres i lęk, nawet gdy już nic jej nie zagraża. Często wspomnienia minionych wydarzeń powracają niczym retrospekcja. Chory ma koszmary i problemy ze snem. Czyje się samotny i opuszczony. Miewa również wybuchy złości, a często odczuwa także poczucie winy. Dużą rolę w leczeniu zespołu stresu pourazowego odgrywa psychoterapia.

Zespół lęku uogólnionego

W zespole lęku uogólnionego stres i niepokój towarzyszą nam we wszystkich naszych działaniach i sytuacjach życiowych. Do przyczyn tego schorzenia należy obciążenie genetyczne oraz długotrwały stres. Osoba cierpiąca na zespół lęku uogólnionego żyje w ciągłym napięciu i odczuwa bezprzedmiotowy lęk. Do objawów tego schorzenia należą: problemy z koncentracją, przemęczenie, drażliwość, zaburzenia snu, niepokój, a także bóle głowy i napięcie mięśniowe.

Lęk i stres towarzyszą nam przez całe życie i są czymś naturalnym, o ile występują w danej sytuacji i pod wpływem konkretnych czynników. Jeśli zaś przybierają przewlekłą formę, zaczynają zagrażać naszemu zdrowiu, a nawet życiu. W sytuacji, kiedy lęk staje się zaburzeniem, niezbędna jest pomoc specjalisty.


Bibliografia

Rachman S. Zaburzenia lękowe - modele kliniczne i techniki terapeutyczne, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2005, ISBN 83-89574-54-3
Fajkowska M., Szymura B., LĘK: geneza, mechanizmy, funkcje, SCHOLAR, Warszawa 2009, ISBN 978-83-7383-343-2
Krzyżowski J. Stany lękowe, Medyk, Warszawa 2005, ISBN 83-89745-06-2
Dudek D., Grabski B., Jaeschke R., Siwek M., Lęk w zaburzeniach psychicznych, Polskie Towarzystwo Psychiatryczne, Kraków 2011, ISBN 978-83-86826-00-2