Leczenie PTSD

Mija kilka tygodni od tragedii. Zamiast jednak lepiej, jest coraz gorzej. Z dnia na dzień wracają wspomnienia. Reminiscencje, lęk i myśli samobójcze wytrącają Twoje życie z normalnego rytmu. Rzeczywistość się zmieniła, a Ty nie masz na to wpływu. Diagnoza: PTSD, ale to nic nie zmienia. Czy w ogóle można coś zmienić, skoro te wszystkie problemy mają związek z traumą, której nie sposób cofnąć?

PTSD można leczyć

PTSD pojawia się po okresie latencji. Mija kilka tygodni, a niekiedy miesięcy od tragedii, zanim rozwiną się wszystkie objawy ptsd. Jeśli utrzymują się dłużej niż miesiąc to można podejrzewa pojawienie się zespołu stresu pourazowego. Co wtedy?

TSD może minąć samoistnie, z czasem. W wielu przypadkach jednak może przerodzić się w trwałą zmianę osobowości. Dlatego też osobom, które znalazły się w takiej sytuacji dobrze jest zaproponować leczenie terapeutyczne. Wiele lat temu, w okresie wojny, świadomość ludzi na temat zespołu stresu pourazowego była znacznie mniejsza. Co prawda używano różnych określeń dla tego stanu, obserwowano pewną prawidłowość w jego występowaniu, ale nie istniały procedury, które pomogłyby ludziom uporać się z tym problemem.

Dzisiaj wiadomo, że zespół stresu pourazowego PTSD jest zaburzeniem, które wymaga leczenia. Jest sklasyfikowaną jednostką kliniczną zarówno przez ICD-10 jak i DSM-IV wiadomo jak postępować z osobami cierpiącymi na PTSD oraz ich rodzinami. PTSD jest trudne, ale nie jest nieokiełznane, dlatego warto skorzystać z pomocy specjalisty. W opanowaniu lęku, depresji i innych objawów PTSD pomocne są środki farmakologiczne oraz psychoterapia.

Uporać się ze wspomnieniami

Kiedy komuś bliskiemu dzieje się krzywda, naturalną reakcją jest wspomaganie tej osoby najlepiej jak można.To najlepiejwiele osób traktuje jako pocieszanie, rozweselanie i zmuszanie do radości. Okazuje się jednak, że tego rodzaju pomoc nie zawsze spełnia swoją funkcję. Każdą traumę należy przepracować krok po kroku. Niestety, z reguły oznacza to cofnięcie się do trudnej przeszłości, przejście jeszcze raz przez trudne wspomnienia i oczyszczenie sięz tego, co zalega, ciąży. Tylko to może pomóc ostatecznie uporać się z trudną przeszłością i ją domknąć.

Według teorii poznawczej nie wydarzenie samo w sobie, ale jego interpretacja wpływa na to, jak je odbieramy. W przypadku PTSD interpretacja wydarzenia wymyka się spod kontroli, człowiek jest w stanie szoku, trudno mu złapać punkt odniesienia. Celem terapii w tym nurcie jest ten punkt odnaleźć. Pacjent przewartościowuje z psychoterapeutą całe wydarzenie i fałszywe przekonania, które utrudniają mu funkcjonowanie na co dzień.

Techniki poznawcze i behawioralne

Metodami, które mają dużą skuteczność w pracy z pacjentem z PTSD są techniki poznawcze i behawioralne (np. desensytyzacja).W leczeniu PTSD próbowano również techniki EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing). Metoda ta odznacza się dużą skutecznością, przede wszystkim w zmniejszeniu lęku i unikania sytuacji, miejsc oraz osób, które - na zasadzie skojarzeń - lęk ten generowały.

Podobny do psychoterapii efekt przynosi leczenie farmakologiczne. W zależności od tego, jakie objawy są najbardziej nasilone, stosuje się różne grupy leków. Leki antydepresyjne najnowszej generacji, zwłaszcza z grupy SSRI, benzodiazepiny, stabilizatory nastroju, a także neuroleptyki (zwłaszcza w przypadku zaburzeń psychotycznych).

Dobre efekty wspierające terapię przynosi również relaksacja. Takie formy łagodzenia napięcia  i leczenia nerwicy jak: wizualizacja, aromaterapia, medytacja, sauna czy regularny wysiłek fizyczny mogą z powodzeniem poprawić kondycję psychiczną.

Dlaczego warto leczyć PTSD?

Chociaż u około 30% osób PTSD samoistnie zanika po pewnym czasie, psychoterapia pomaga szybciej i efektywniej uporać się z problemem. Z pomocą psychoterapeuty można też z powodzeniem pokonać lęk, który często znajduje ujście pod postacią fobii społecznej – na przykład przed lataniem, jazdą samochodem czy pływaniem.

Warto dodać, że u co dziesiątej osoby z PTSD zaburzenie zaostrza się. Sprzyja to nadużywaniu substancji psychoaktywnych i popadaniu w uzależnienia. Co więcej, takie objawy jak zaburzenia psychotyczne czy myśli samobójcze stanowią poważne ryzyko samobójstwa.

Bibliografia

Dudek B. Zaburzenia po stresie traumatycznym, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Sopot 2003, ISBN 978-83-89120-50-2
Najavits L. Poszukiwanie bezpieczeństwa. Terapia PTSD i nadużywania substancji psychoaktywnych, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellonskiego, Kraków 2010, ISBN 978-83-233-2915-2
Beck J. Terapia poznawcza - podstawy i zagadnienia szczegółowe, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellonskiego, Kraków 2005, ISBN 83-233-1986-3
Bilikiewicz A. Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2776-4

Terapia PTSD