Diagnozowanie nerwicy

Tempo życia, wzrastająca technizacja oraz coraz większe szkody w naturalnym środowisku człowieka w dużej mierze powodują, że nerwice stają się dolegliwościami najpowszechniejszymi. Różne sytuacje i wydarzenia, z którymi człowiek styka się w swoim życiu mogą sprzyjać zaostrzaniu się bodźców stresogennych oraz frustracji. Jedni ludzie wystąpienie sytuacji stresowej odbierają jako czynnik motywujący, wzmagający ich funkcjonowanie, drudzy - nie potrafią poradzić z takimi emocjami jak: wewnętrzne napięcie, poczucie bezradności, lęk, smutek czy przygnębienie.   

Często towarzyszą im objawy somatyczne jak drżenie rąk, ból serca, duszność, nadmierna potliwość czy ból żołądka. Taki zestaw objawów może wskazywać na zaburzenia nerwicowe. Warto więc zadać sobie pytanie, czym jest nerwica oraz w jaki sposób można ją zdiagnozować?  

Charakterystyka zaburzeń nerwicowych

Zaburzenia nerwicowe są najczęstszymi zaburzeniami zdrowia. Powstają w wyniku określonych procesów psychicznych. W Polsce obowiązuje definicja opracowana przez Światową Organizację Zdrowia i umieszczona w klasyfikacji ICD-10 w 1992 roku. Zgodnie z nią zaburzenia nerwicowe to „zaburzenia psychiczne nie mające żadnego widocznego podłoża organicznego, w których nie dochodzi do zakłócenia oceny realności, a pacjent - zdając sobie sprawę z tego, które z przeżyć mają charakter chorobowy - nie ma trudności  w rozróżnieniu między subiektywnymi, chorobowymi doświadczeniami a realnością zewnętrzną. Zachowanie może być nawet znacznie zaburzone, pozostaje jednak w granicach akceptowanych społecznie. Nie dochodzi do dezorganizacji osobowości. Podstawowymi objawami są: silny lęk, objawy histeryczne, fobie, objawy obsesyjne i kompulsyjne oraz depresja. Zaburzenia te zostały połączone w jedną grupę z zaburzeniami związanymi  ze stresem i zaburzeniami występującymi pod postacią somatyczną (somatoform disorders)” (ICD - 10, 1997, s. 117).

Różnorodność objawów nerwicowych

Zaburzenia nerwicowe przejawiają się zazwyczaj w sferze postrzegania, przeżywania, myślenia i zachowania. Trudne problemy w obliczu których stoi pacjent często przerastają go, powodując przesadne reakcje, których u zdrowych ludzi trudno dostrzec. Nieprawidłowe postrzeganie własnej sytuacji, emocje negatywne takie jak lęk, bezradność czy zaniżone poczucie własnej wartości dezorganizują życie nie tylko osoby dotkniętej nerwicą, ale także środowisko, w którym ona przebywa.

W przypadku zaburzeń nerwicowych wymienia się objawy osiowe, w których na pierwszym planie znajduje się lęk, zaburzenia wegetatywne, egocentryzm oraz nerwicowe błędne koło.
Lęk, którego przyczyna jest nieuświadomiona jest wszechogarniający, bezprzedmiotowy i trudno go opanować. Poza lękiem pojawiają się różne objawy wywołane zaburzeniem układu wegetatywnego, m.in. takie jak duszności, bóle serca, nadmierna potliwość, etc. Objawy mogą dotyczyć różnych narządów i są o tyle trudne do zidentyfikowania, gdyż oprócz wskazań pacjenta, co go boli, trudno zdiagnozować przyczynę organiczną podczas badania.

W przypadku pacjenta dotkniętego zaburzeniem nerwicowym charakterystyczny jest egocentryzm nerwicowy, który objawia się  zamykaniem się w kręgu tylko i wyłącznie własnych problemów. Jest to objaw bardzo trudny dla bliskich osoby chorej na nerwicę.

W zaburzeniach nerwicowych bardzo ważną rolę odgrywa nerwicowe błędne koło, które sprawia, że objawy nasilają się i są nieustannie podtrzymywane. Polega to na tym, że lęk wzmacnia objawy nerwicy wegetatywne, a te wzmacniają lęk, etc.

Diagnoza nerwicy

Podstawą rozpoznania nerwicy jest przeprowadzenie przez lekarza diagnostyki różnicowej na podstawie której opisane objawy można zakwalifikować do zaburzeń nerwicowych. Wywiad przeprowadzony z pacjentem powinien być uzupełniony również o wywiad środowiskowy oraz informacje uzyskane podczas obserwacji pacjenta, tj, jego mimiki, zachowania, tonu głosu, itp. Dopiero uzyskane informacje o dolegliwościach, a także sposobie funkcjonowania pacjenta powinny doprowadzić do sformułowania diagnozy nerwicy.

Nerwica nie jest wyrokiem. Powinny pamiętać o tym nie tylko osoby dotknięte zaburzeniami nerwicowymi, ale również ich bliscy. Powrót do prawidłowego i satysfakcjonującego życia zapewnia nie tylko odpowiednio dobrana farmakoterapia, ale przede wszystkim rozpoczęcie psychoterapii. To od nas zależy, czy znajdziemy w sobie potencjał do powrotu do zdrowia. Warto, aby w tym pomogli nam również nas najbliżsi.


Bibliografia

Bryńska A. Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellonskiego, Kraków 2007, ISBN 83-233-2254-2
Rachman S. Zaburzenia lękowe - modele kliniczne i techniki terapeutyczne, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2005, ISBN 83-89574-54-3
Grzywa A. Oblicza psychozy, Czelej, Lublin 2005, ISBN 83-89309-45-9
Krzyżowski J. Natręctwa, obsesje, kompulsje, Medyk, Warszawa 2003, ISBN 83-87340-04-9

Diagnozowanie zaburzeń lękowych