Czym jest fobia?

Pająki, jazda metrem, windą, lot samolotem, otwarta przestrzeń, burza, ciemność, wysokość oraz inne sytuacje normalnie nie wzbudzają u zdrowych osób paniki. Jednak nie u osób z fobią. Fobia to nadmierny lęk przed konkretnymi sytuacjami, zjawiskami i przedmiotami, które normalnie nie są niebezpieczne. W wyniku odczuwania silnego lęku chory unika takich sytuacji, a gdy jednak to się nie uda, może wpaść w panikę. Na szczęście obecnie istnieją metody skutecznej walki z tego typu zaburzeniami lękowymi.

Czym są fobie?

Każdy z nas się czegoś boi, brzydzi się czymś, ale nie świadczy to jeszcze o fobii, ponieważ taki lęk jest pograniczem normy. W przypadku fobii jest on na tyle silny, że wyraźnie upośledza życie i funkcjonowanie społeczne chorego. Wystąpienie takiego strachu nie podlega kontroli pacjenta, nie pomagają także wyjaśnienia, uspokojenie. U jednego chorego może występować kilka fobii lub są one pojedyncze, czasem współistnieją z innymi zaburzeniami psychicznymi. Niekiedy obserwuje się jednocześnie współistnienie nasilonego niepokoju i obniżonego nastroju.

Agorafobia

Najczęstszym typem fobii jest agorafobia, czyli lęk przed otwartą przestrzenią oraz sytuacjami, które uniemożliwiają ucieczkę do bezpiecznego miejsca. Strach dotyczy najczęściej tego, że może stać się coś nieoczekiwanego, niebezpiecznego, a w pobliżu nie będzie nikogo bliskiego, by udzielił pomocy. Chory boi się wyjść z domu, pójść do hipermarketu, przebywać w tłumie, podróżować samotnie pociągiem czy autobusem. Agorafobia może rozwinąć się jako skutek zespołu lęku napadowego, po gwałtownych napadach lęku. Oba zaburzenia mogą objawiać się podobnymi symptomami z zakresu układu autonomicznego. Występują także w innych chorobach psychicznych i czasem jako komplikacja chorób somatycznych. Agorafobia może prowadzić do znacznego upośledzenia życia, wycofania się chorego z wszelkiej aktywności, rozpadu więzi społecznych, a nawet wycofania się z pracy i przejścia na rentę inwalidzką.

Istnieją także fobie swoiste. Jest ich kilkaset. Są to np.:

• klaustrofobia – lęk przed zamkniętymi pomieszczeniami,
• keraunofobia – lęk przed piorunami,
• karcinofobia – lęk przed nowotworem,
• arachnofobia – lęk przed pająkami,
• akrofobia – lęk wysokości,
• mysofobia – lęk przed zabrudzeniami,
• rodentofobia – lęk przed gryzoniami,
• kynofobia – lęk przed psami,
• bakteriofobia – lęk przed bakteriami,
• tanatofobia – lęk przed śmiercią,
• nyktofobia – lęk przed ciemnością,
• odontofobia – lęk przed dentystą,
• triskaidekafobia – lęk przed liczbą 13.

Leczenie fobii

Fobia dobrze poddaje się leczeniu psychoterapią behawioralną, która stopniowo „oswaja” chorego z jego lękami. Czasem pomocne jest zastosowanie trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, np. imipraminy lub inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny.

Bibliografia

Krzyżowski J. Stany lękowe, Medyk, Warszawa 2005, ISBN 83-89745-06-2
Olszewski J. O zaradności obezwładnionych lękiem. Osoby z nerwicowymi zaburzeniami lękowymi a stres, UMCS, Lublin 2010, ISBN 978-83-227-3122-2
Kępiński A. Lęk, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2002, ISBN 83-08-03225-7
Bilikiewicz A. (red.), Kompendium psychiatrii, psychoterapii, medycyny psychosomatycznej, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3091-9