Akrofobia

Akrofobia to medyczne określenie klinicznej postaci lęku wysokości. Akrofob obawia się przebywać na znacznych wysokościach i boi się z nich spaść. Badania dowodzą, że lęk wysokości dotyczy każdego człowieka. Jedni wykazują mniejszy, a inni – większy poziom lęku wysokości. Akrofob unika miejsc „na wysokościach”, np. wieżowców, gór, balkonów, latania samolotem. U osób z lękiem wysokości może pojawić się szereg fizjologicznych objawów akrofobii, np.: niepokój, ataki paniki, zawroty głowy, przyspieszona praca serca, drżenie mięśni, nadmierna potliwość, mdłości. Lęk wysokości może się pojawić nawet na samą myśl o konieczności przebywania w wysoko położonych miejscach. Akrofobii nie wyzwala jednak oglądanie zdjęć czy filmów, które prezentują przepaście. Skrajne postacie akrofobii wymagają terapii.   

Przyczyny akrofobii

Nie ma zgodnego stanowiska, w jaki sposób powstaje akrofobia. Behawioryści twierdzą, że akrofobia, podobnie jak inne rodzaje fobii izolowanych, powstaje na zasadzie warunkowania, tzn. człowiek „nauczył się” bać, przebywając na znacznych wysokościach i trudno zapanować mu nad paraliżującym strachem. Inni uważają, że do rozwoju lęku wysokości przyczyniają się traumatyczne doświadczenia z okresu dzieciństwa, np. wypadnięcie z wózka albo upadek z drzewa. Jest też grupa specjalistów lokująca przyczyny akrofobii w braku równowagi między danymi wzrokowymi a wrażeniami z ucha wewnętrznego. 

Aktualne badania psychologiczne wchodzą w polemikę z twierdzeniami behawiorystów, jeśli chodzi o genezę akrofobii. Obecnie, uwypukla się znaczenie wrodzonego instynktu. Podejście ewolucyjne zwraca uwagę na fakt, że człowiek od początków swojego istnienia został przystosowany, by bać się upadku, gdyż lęk wysokości zabezpieczał go przez zagrożeniem i śmiercią. Lęk wysokości stał się mechanizmem adaptacyjnym, który warunkował przeżycie i sukces reprodukcyjny. Każdy z nas zatem ma w sobie zadatki lęku wysokości. Psychologowie podkreślają jednak, że ludzie różnią się między sobą nasileniem odczuwanego lęku i tylko w najcięższych przypadkach można mówić o klinicznej postaci akrofobii, która wymaga pomocy terapeutycznej.  

Na fakt, że każdy z nas wykazuje jakiś poziom lęku wysokości, wskazują eksperymenty psychologów z wykorzystaniem „wizualnych przepaści”. Okazuje się, że niemowlęta, które uczą się raczkować, niechętnie wchodzą na podłogę ze szkła, pod którą znajduje się przepaść. Sugerowałoby to, że dzieci rodzą się z wrodzonym instynktem unikania upadków i pewnym poziomem lęku wysokości. Mimo licznych badań, specjalistom nie udało się precyzyjnie określić przyczyn akrofobii. Etiologia lęku wysokości pozostaje nadal w sferze spekulacji i hipotez.

Jak radzić sobie z akrofobią?

Akrofobia to bardzo dokuczliwa choroba. Człowiek z lękiem wysokości unika wchodzenia na balkony, na wysokie wieże, rezygnuje z uprawiania sportów wysokościowych i latania samolotem. Jak pokonać irracjonalny lęk wysokości? Po pierwsze, nie wolno udawać przed sobą i innymi, że problem nie istnieje. Mówiąc rodzinie i znajomym o akrofobii, stwarzasz możliwość zrozumienia twojego dziwnego zachowania, a przyjaciele mają szansę cię wesprzeć i pomóc. By zminimalizować natężenie lęku na wysokościach, można przytrzymywać się balustrad i poręcz. Trzeba uzbroić się w cierpliwość i stosować metodę małych kroków.

Skok na bungee nie jest dobrym pomysłem na uporanie się z akrofobią. Lepiej na początku odważyć się wyjrzeć przez okno z niewysokich budynków, potem wejść na balkon, a następnie spojrzeć w dół z wysokiego wieżowca. Jeżeli próby samodzielnego przezwyciężenia lęku wysokości nie wystarczą, trzeba zgłosić się do specjalisty po profesjonalną pomoc. Psychoterapia fobii bazuje na trzech głównych technikach terapeutycznych – systematycznej desensytyzacji, modelowaniu i terapii implozywnej.    

Bibliografia:

Bemis J., Barrada A., Pokonać lęki i fobie. Jak radzić sobie z niepokojem i napadami paniki?, GWP, Gdańsk 2007, ISBN 978-83-7489-080-9.
Seligman M.E., Walker E.F., Rosenhan D.L., Psychopatologia, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2003, ISBN 83-7298-441-7.