Agorafobia

Niejednokrotnie spotykamy ludzi niemalże panicznie bojących się sytuacji, które dla nas wydają się zupełnie niezagrażające. Ludzie ci obawiają się na przykład: wyjścia z domu, jazdy samochodem, czy tłumu. Zdarza się, że strach ten jest zaburzeniem lękowym w postaci fobii – agorafobią. Lęk przed stresującą sytuacją może poważnie zaburzyć codzienne funkcjonowanie i doprowadzić do wycofania z życia społecznego.
 

Czym jest fobia?

Fobia to uporczywy lęk w konkretnych, obiektywnie bezpiecznych sytuacjach, na tyle duży, iż utrudnia normalne funkcjonowanie. W zasadzie każda sytuacja, przedmiot, czy osoba może być źródłem natrętnego lęku. Człowiek dotknięty fobią zazwyczaj w charakterystyczny sposób unika sytuacji wywołujących lęk a w przypadku zetknięcia z nimi, reaguje przerażeniem. Nasilenie lęku przybiera postać niepokoju, przerażenia, bądź ataku paniki. Niejednokrotnie towarzyszą mu objawy somatyczne – przyspieszenie akcji serca, zawroty głowy, poczucie osłabienia, suchość w ustach, nadmierna potliwość, przyspieszenie oddechu, bladość skóry i in. Zdarza się, że sama myśl o potencjalnym zagrożeniu jest w stanie wywołać objawy fobii. W międzynarodowej klasyfikacji chorób i problemów zdrowotnych ICD-10 wyróżnia się grupy fobii. Są to przede wszystkim: agorafobia, fobie społeczne oraz specyficzne postacie fobii.

Agorafobia

Agorafobia oznacza określoną grupę fobii obejmującą strach przed wyjściem z domu, wejściem do sklepu, przed tłumem i miejscami publicznymi, przed samotnym podróżowaniem pociągiem, autobusem lub samolotem. Zaburzenie to ma złożony charakter, nie jest lękiem przed daną sytuacją. Pacjent nie boi się samego wyjścia z domu, sklepu, czy tłumu ale tego, iż w określonym otoczeniu dozna napadu paniki, podczas którego będzie bezradny i nie uzyska pomocy innych. Występowanie lęku panicznego jest charakterystyczną cechą epizodów agorafobii. Napady paniki zazwyczaj pojawiają się niespodziewanie i trwają ok. 10 minut. Cechują je objawy somatyczne: słabość, duszności, ból w klatce piersiowej, przyspieszona akcja serca, zawroty głowy, ból brzucha, utrata kontroli nad pęcherzem, biegunka, wymioty. Ponadto osoba w panice doświadcza poczucia utraty panowania nad sobą oraz nierealności.

W agorafobii dodatkowo spotyka się objawy depresyjne, natręctwa a także fobie społeczne. Niejednokrotnie chorzy, z obawy przed strachem, sięgają po leki uspokajające, alkohol, narkotyki. Agorafobia może występować w przebiegu innych chorób psychicznych – w zaburzeniach afektywnych, schizofrenii, padaczce lub jako komplikacja choroby somatycznej.
Zaburzenie to występuje dwa razy częściej u kobiet niż u mężczyzn. Pierwszy napad paniki pojawia się ok. 20 roku życia.

Agorafobia - objawy

Podstawowym symptomem jest silny lęk przed przebywaniem w miejscach, bądź sytuacjach charakteryzujących się tym, iż ucieczka z nich jest kłopotliwa i może zabraknąć pomocy, gdy pojawią się objawy choćby przypominające panikę. Lęki w agorafobii, jak już wspomniano, obejmują: samotne znajdowanie się poza domem, przebywanie w tłumie, stanie w kolejce, pokonywanie mostu, jazdę samochodem, autobusem, czy pociągiem. Pacjent stara się unikać tych sytuacji, bądź znosi je jedynie w obecności innej osoby, jednak z dużym trudem i lękiem przed wystąpieniem napadu paniki. O agorafobii można mówić jedynie wówczas, gdy wspomnianych objawów nie da się wyjaśnić lepiej za pomocą innych zaburzeń psychicznych – fobii społecznej, fobii specyficznej, zaburzenia obsesyjno-kompulsywnego, zaburzenia stresu pourazowego, lękowego zaburzenia separacyjnego.

Przyczyny i skutki agorafobii

Etiologia agorafobii nie jest jasna. Kluczową rolę w rozumieniu jej przyczyn odgrywa panika. Agorafobia może stanowić reakcję na przeszłe, dramatyczne wydarzenie, które spowodowało atak paniki w miejscu publicznym. Zdarza się, że wystąpienie pierwszych objawów poprzedza bolesne rozstanie lub śmierć, bądź zagrożenie zdrowia bliskiej osoby. Agorafobia może również być zaburzeniem pierwotnym. Są dane wskazujące na pewną predyspozycję dziedziczną a także rolę czynników środowiskowych (rodzinnych) w kształtowaniu się tego zaburzenia.

Agorafobia niejednokrotnie prowadzi do zaniechania aktywności życiowej. Pacjenci przestają wykonywać podstawowe czynności – robić zakupy, odprowadzać dziecko do szkoły, spotykać się ze znajomymi, chodzić do pracy. Zaburzenie to uniemożliwia normalne funkcjonowanie, dlatego wymaga kompleksowego leczenia.


Bibliografia

Bryńska A. Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellonskiego, Kraków 2007, ISBN 83-233-2254-2
Rachman S. Zaburzenia lękowe - modele kliniczne i techniki terapeutyczne, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2005, ISBN 83-89574-54-3
Fajkowska M., Szymura B., LĘK: geneza, mechanizmy, funkcje, SCHOLAR, Warszawa 2009, ISBN 978-83-7383-343-2
Sidorowicz S. (red.), Psychiatria - praktyczny przewodnik kliniczny, Urban & Partner, Wrocław 2010, ISBN 978-83-7609-151-8